
Bir CNG istasyonu projesinde en çok konuşulan üç başlık kompresör, depolama ve dispenserdir. Kurutucu genellikle listenin sonunda yer alır. Oysa gazın içindeki su, istasyonun en pahalı parçalarına zarar veren ve dolumu kışın durduran bileşendir. Bu yazıda yoğuşma noktasının neden kompresör çıkışında değerlendirildiğini ve üç kurutucu seviyesi arasındaki farkı ele alıyoruz.
Doğal gazın içindeki nem miktarı su yoğuşma noktasıyla tarif edilir: gazın, belirli bir basınçta su vermeye başladığı sıcaklık. İstasyon tasarımında kural nettir. Dolum istasyonu çıkışındaki doğal gazın su yoğuşma noktası, istasyonun çalıştığı en düşük ortam sıcaklığının yeterli derecede altında olmalıdır.
Burada atlanması kolay bir ayrıntı vardır: kompresyonun etkisi. Verili bir boru hattında gazın yoğuşma noktası kompresöre eriştiğinde son derece düşük olabilirken, gaz kompresörden çıkarken bu değer önemli ölçüde daha yüksek olacaktır. Yani boru hattı analizine bakıp gazın zaten kuru olduğunu varsaymak yanıltıcıdır. Ölçüt kompresör girişi değil, istasyon çıkışıdır.
Yüksek basınçta yoğuşan su iki ayrı sorun üretir ve ikisi de kurutucudan çok daha pahalı parçaları etkiler.
Birincisi korozyondur. Yoğuşan su, gazın içindeki diğer bileşenlerle birlikte boru hattının, depolama tüplerinin ve araç tüplerinin iç yüzeyinde aşındırıcı bir ortam oluşturur. Bu, dışarıdan görünmeyen ve yıllar içinde ilerleyen bir hasardır.
İkincisi donmadır. Yüksek basınçlı gaz dispenserde ve araç tüpüne geçişte genleşir, genleşirken soğur. Gazın içinde taşınan su bu noktada buz ya da hidrat olarak çöker; valfler, regülatörler ve nozul tarafında tıkanmaya yol açar. Bu yüzden kurutucu kapasitesi, istasyonun yazın değil kışın çalıştığı en düşük sıcaklığa göre seçilir.
Doğal gaz kurutucuları, istasyonun akış debisine ve kesintiye tahammülüne göre üç seviyede sunulur. Kurutucu ürün grubunda bu üç seviyenin tamamı bulunur.
Düşük maliyetli, düşük kapasiteli temel pakettir. Harici rejenerasyon ya da kurutucu madde değişimi gerektirir. Düşük ila orta akışlar ve düşük ila yüksek basınçlı tasarım için uygundur; düşük hacimli dolum ihtiyaçları olan istasyonlarda önerilir.
Takoza monte, sütun rejenerasyonlu doğal gaz kurutucu serisidir. Rejenerasyon çevrimleri kapalı döngüdür, operatör tarafından başlatılır ve ısı reaktivasyonuyla çalışır; sistem rejenerasyon gerektiğinde sinyal verir. Orta ila yüksek akışlar ve düşük ila yüksek basınçlı tasarım için uygundur, ortalama hacimde dolum ihtiyaçlarında önerilir ve hizmet dışı süreyi en aza indirir.
Orta ve büyük akışlar ile kesintisiz hizmet çevrimleri için tasarlanmıştır. Kurutucu madde rejenerasyonu tümüyle otomatiktir; yoğuşma noktası performansı ve enerji verimliliği bu şekilde en üst seviyeye çıkarılır. İlave kurutma sütunu rejenerasyon gerektiğinde devreye girdiği için sistemin hizmet dışı süresi yoktur.
Karar üç soruyla netleşir:
Kurutucu bağımsız bir aksesuar değil, kompresör ve gaz depolama ile aynı zincirin parçasıdır. Sahada en sık görülen hata, istasyonun kapasitesi büyütülürken kurutucunun olduğu gibi bırakılmasıdır. Kompresör değiştirilip akış artırıldığında, mevcut kurutucu tasarım aralığının dışında çalışmaya başlar; yoğuşma noktası yükselir ve sorun kurutucudan değil dispenser tarafından gelen şikâyetler olarak görünür.
Aynı mantık ters yönde de geçerlidir. Gereğinden büyük seçilmiş bir kurutucu, gereksiz yatırım ve rejenerasyonda gereksiz enerji tüketimi demektir. Doğru yaklaşım, kurutucuyu istasyonun bugünkü akışına ve yakın vadede planlanan kapasiteye göre birlikte boyutlamaktır.
Kurutucu, kurulduktan sonra kendini idare eden bir ekipman değildir. Kısa bir rutin yeterlidir:
2A Mühendislik; CNG kompresörlerini, kurutucuları, gaz depolama sistemlerini, dispenserleri ve diğer istasyon ekipmanlarını tek zincir halinde sunar ve istasyon projelerini servis ağıyla destekler.
İstasyon çıkışındaki gazın su yoğuşma noktası, istasyonun çalıştığı en düşük ortam sıcaklığının yeterli derecede altında olmalıdır. Boru hattı gazı bu koşulu kompresör çıkışında sağlamıyorsa kurutucu gereklidir.
Kompresyon yoğuşma noktasını yükseltir. Kompresör girişinde çok düşük olan değer, çıkışta önemli ölçüde daha yüksek olur; bu yüzden değerlendirme giriş değil çıkış üzerinden yapılır.
İki kolonlu versiyon, rejenerasyon gerektiğinde devreye giren ilave bir kurutma sütununa sahiptir; bu sayede hizmet dışı süre oluşmaz. Tek kolonlu çözümlerde rejenerasyon ya da kurutucu madde değişimi sırasında duruş söz konusudur.
Yüksek basınçta yoğuşan su boru hattında, depolama tüplerinde ve araç tüplerinde korozyona yol açar; dispenserdeki genleşme noktasında buz ve hidrat oluşturarak tıkanmaya neden olur.
Akış debisi, çalışma basıncı, günlük dolum hacmi, istasyonun kesintiye tahammülü ve bölgenin en düşük ortam sıcaklığı. Bu beş veri olmadan yapılan seçim ya yetersiz ya da gereğinden büyük olur.