
Pompa, LPG istasyonunun en az görünen parçasıdır ve bir aksaklık olduğunda ilk suçlanan parçadır. Yavaş dolum, satış ortasında duran dispenser, pompa odasından gelen ses: çoğu durumda sebep dispenser değil, pompanın seçiliş, montaj ya da bakım biçimidir. Bu yazıda transfer pompasının dispenser debisine göre nasıl seçildiğini ve pompayı ayakta tutan bakım alışkanlıklarını ele alıyoruz.
LPG, kendi buhar basıncı altında sıvı halde depolanır. Pompa, ürünü sıvı tutan basıncı yaratmaz; depolama tankından dispensere taşınırken ürünü buharlaşma noktasının üzerinde tutan farkı yaratır. Bu fark yol boyunca herhangi bir noktada kaybolursa ürünün bir kısmı buhara döner ve ölçüm sistemi sıvı yerine gaz görmeye başlar.
Bu yüzden istasyon pompası iki ölçüte göre birlikte değerlendirilir: sağladığı debi ve ürünü dispensere kadar ne kadar kararlı taşıdığı.
Pompa seçimi tankın büyüklüğünden değil, besleyeceği dispenserlerin tabanca sayısından başlar. İstasyon tasarımında kullanılan pratik referans şöyledir:
Dispenserler genellikle 7 ile 10 bar basınç altında çalışır; ürünü bu basınçta sıvı halde tutan da dispenserin içindeki diferansiyel basınç valfidir. Gerekli debiyi bu basınçta sağlayamayan bir pompa yalnızca daha yavaş doldurmaz. Buhar üretir, buhar ayırıcıyı sürekli devreye sokar ve en kötü durumda dispenser düzgün sıvı akışı görmediği için durur.
Aşırı büyük pompa seçmek de bedava bir güvenlik payı değildir. İhtiyacın çok üzerinde bir pompa ömrünü kısık çalışarak geçirir, daha fazla ısınır, salmastrası daha hızlı yıpranır ve her satışta gereksiz enerji harcar.
Kavitasyon, pompa girişindeki basıncın ürünün buharlaşma basıncının altına düşmesiyle oluşur. Buhar kabarcıkları oluşur ve pompanın içinde şiddetle patlar. Belirtileri, zorlanan bir istasyon pompasının yanında duran herkese tanıdık gelir: tıkırtı, titreşim, düşen debi ve beklenenden çok önce biten bir salmastra.
Bu riski tarif eden değer NPSH'tir, yani pompa girişinde mevcut olan net pozitif emme yüküdür. Düşük NPSH değerinde minimum kavitasyonla çalışan bir pompa, zorlu emiş koşullarına dayanır. LPG istasyonu tam da bunu sunar: kaynama noktasına yakın bir ürün, uzun emiş hatları ve mevsimsel sıcaklık değişimleri. 2A Mühendislik'in Pompetravaini distribütörlüğü kapsamında sunduğu pompalar bu ölçütlere göre seçilir; 30 m³/saat kapasiteye kadar ürün aralığı ve sürekli çalışma için tasarlanmış mekanik salmastra sistemi bulunur.
Pompa şikâyetlerinin önemli bölümü pompadan değil boru tesisatından kaynaklanır. Dört ayrıntı neredeyse her sahada tekrar eder:
LPG pompaları nadiren habersiz arızalanır. İşe yarayan rutin kısadır:
Pompa değişimi, gözden geçirme için iyi bir fırsattır: yeni ünitenin istasyonun kurulduğu günkü değil, bugünkü dispenser yapılandırmasına uygun olduğunu doğrulayın. İstasyonlar sıklıkla ikinci bir dispenser ekler ya da tek tabancalı üniteyi çift tabancalıya çevirir, pompa kapasitesini ise gözden geçirmez. Yoğun saatlerde dolumun neden yavaşladığı sorusu çoğu zaman buradan çıkar.
Taşınabilir ve kızak üzerine kurulu istasyonlarda pompa, tank, dispenser ve boru tesisatı tek bir şasiyi paylaşır. Bu, emiş hattını kısaltır ve işi kolaylaştırır; ama aynı zamanda tüm bileşenlerin birlikte seçildiği anlamına gelir. Böyle bir ünitede pompayı gözden geçirmeden dispenseri değiştirmek, dengeli kurulmuş bir sistemi dengesiz hale getirir. Aynı mantık, az sayıda aracı uzun aralıklarla dolduran filo dolum noktaları için de geçerlidir.
İstasyon işletmecisi için pratik ölçütler şunlardır: yedek parça bulunabilirliği, sahaya ulaşabilen bir servis ağı ve pompayı katalog değeri yerine gerçek dispenser talebine göre boyutlayabilme yeteneği. 2A Mühendislik; istasyon pompalarını, dispenserleri, sayaçları ve LPG ile CNG tesislerinde kullanılan diğer istasyon ekipmanlarını birlikte sunar, Türkiye geneline yayılmış servis ağıyla destekler ve sunduğu pompalar için iki yıl garanti verir.
Teklif aşamasında sorulan birkaç soru, sonradan yaşanacak sorunların çoğunu baştan eler:
Bu soruların cevapları, iki pompa arasındaki fiyat farkının neden kaynaklandığını da açıklar. Daha ucuz bir pompa, daha yüksek NPSH ihtiyacı, daha kısa salmastra ömrü ya da zor bulunan yedek parça anlamına geliyorsa, ilk yatırımdaki fark ilk arızada kapanır. İstasyon işletmesinde pompa duruşu yalnızca onarım maliyeti değil, o saatlerde satılamayan yakıt demektir.
Tasarım referansı olarak tek tabancalı dispenser için dakikada yaklaşık 45 ile 50 litre, çift tabancalı dispenser için dakikada yaklaşık 90 ile 100 litre kullanılır.
Sık görülen sebepler tıkalı filtre, kısıtlı emiş hattı, düşük giriş basıncı nedeniyle oluşan buharlaşma ve buhar dönüş hattında kapalı kalmış bir valftir. Pompanın kendisi çoğu zaman sağlamdır.
Pompa girişindeki basıncın ürünün buharlaşma basıncının altına düşmesiyle oluşan, pompa içinde patlayan buhar kabarcıklarıdır. Ses, titreşim, debi kaybı ve erken salmastra arızasına yol açar.
Hayır. Debiyi dispenser, sayaç ve boru tesisatı sınırlar. Aşırı büyük pompa kısık çalışır, daha hızlı yıpranır ve teslimatı artırmadan daha fazla enerji tüketir.
Arızayı beklemek yerine istasyonun periyodik bakımına dahil edin: filtre durumu, salmastra bölgesi, standart hacim için dolum süresi ve buhar dönüş yolu.